ZUS rozpoczyna kontrole „wakacji składkowych” — przedsiębiorcy pod lupą

ZUS oficjalnie zapowiedział rozpoczęcie kontroli przedsiębiorców, którzy skorzystali z ulgi w postaci zwolnienia z opłacania składek społecznych – tzw. „wakacji składkowych”. Celem jest sprawdzenie, czy warunki udzielenia pomocy zostały spełnione, a środki z budżetu państwa wykorzystane zasadnie.

Na czym polega ulga?

Ulga została wprowadzona od 1 listopada 2024 r. i daje uprawnionym przedsiębiorcom możliwość zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Zwolnienie dotyczy podstawowych składek: emerytalnych, rentowych, wypadkowych, dobrowolnego chorobowego oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy — ale nie obejmuje składki zdrowotnej.

Uprawnionymi są m.in. przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą lub zatrudniający maksymalnie 9 osób (mikroprzedsiębiorcy) oraz niektórzy komornicy sądowi.

Skala i liczby

Do połowy października 2025 r. ZUS zarejestrował ponad 2,25 mln wniosków o zwolnienie, z których około 95,5% zostało rozpatrzonych pozytywnie. Łączna kwota zwolnień przekroczyła już 2,8 mld zł.

Co będzie sprawdzane?

ZUS wskazuje, że weryfikacja skupi się przede wszystkim na:

• Kryterium przychodów: warunkiem uzyskania ulgi było nieprzekroczenie przychodu równowartości 2 mln euro w ciągu ostatnich dwóch lat.
• Odpowiednim zakresie ubezpieczeń: przedsiębiorca w miesiącu poprzedzającym skorzystanie z ulgi musi podlegać ubezpieczeniu społecznemu lub zdrowotnemu — choć warunki dokładniejsze zależą od sytuacji.
• Technicznych warunkach wniosku: np. czy wniosek został złożony zgodnie z obowiązującą procedurą (formularz elektroniczny na platformie PUE/e-ZUS).

Możliwe konsekwencje

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości ZUS może wszcząć postępowanie, które może zakończyć się cofaniem ulgi. Przedsiębiorca będzie wówczas zobowiązany do zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami za zwłokę.

Warto dodać, że przedsiębiorca ma prawo aktywnie uczestniczyć w postępowaniu, składać wyjaśnienia, a w razie trudności ze spłatą należności – może złożyć wniosek o rozłożenie na raty.

Co powinni zrobić przedsiębiorcy?

Przedsiębiorcy, którzy skorzystali z ulgi lub planują z niej skorzystać, powinni:

• Upewnić się, że ich przychody w ostatnich latach nie przekroczyły limitu 2 mln euro.
• Sprawdzić, czy spełnili warunki związane z ubezpieczeniami oraz sformalizowali wniosek zgodnie z wymaganiami.
• Przechowywać dokumentację potwierdzającą spełnienie warunków — ponieważ mogą zostać wezwani do wyjaśnień.
• Jeśli jeszcze nie złożyli wniosku i chcą skorzystać z ulgi za listopad lub grudzień 2025 r., zrobić to jak najszybciej – ZUS przypomina, że wnioski należy składać na platformie PUE/e-ZUS.

„Wakacje składkowe” były istotnym wsparciem dla wielu mikroprzedsiębiorców, ale teraz, gdy kwoty zwolnień osiągnęły miliardowe wartości, ZUS wchodzi w fazę kontroli — i przedsiębiorcy muszą być przygotowani. Skorzystanie z ulgi nie zwalnia z odpowiedzialności weryfikacyjnej. Warto więc traktować ten okres ulgowy jako szansę, ale jednocześnie pamiętać o obowiązkach i konsekwencjach.